VRF ve multi-split klima sistemlerinin ayrımında kullanılacak teknik kriterler belirlendi. Geçmiş yıllarda düzenlenen Bağlayıcı Tarife Bilgileri de bu kriterlere göre yeniden değerlendirilecek.
1. Düzenlemenin Arka Planı
Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinden Gümrükler Genel Müdürlüğüne intikal eden yazılarda, multi-split klima sistemlerine ilişkin olarak farklı üniversiteler tarafından düzenlenen teknik raporlarda farklı değerlendirme kriterlerinin kullanıldığı belirtildi.
Bu durumun, eşyanın VRF sistemi kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve dolayısıyla tarife sınıflandırması konusunda uygulama farklılıklarına ve tereddütlere neden olduğu ifade edildi.
Konunun İthalat Genel Müdürlüğüne intikal ettirilmesi üzerine, klima sistemlerinin iç ve dış ünitelerine ilişkin teknik bilgiler ile mevcut raporlar incelendi. Yapılan değerlendirmeler sonucunda VRF sistemleri diğer klima sistemlerinden ayırmaya yönelik teknik kriterler ortaya konuldu.
2. VRF ve Multi-Split Sistemleri Arasındaki Fark
Bakanlık yazısında, VRF ve multi-split klima sistemlerinin bazı ortak özelliklere sahip olmakla birlikte, teknik mimarileri ve çalışma prensipleri bakımından birbirlerinden ayrıldığı belirtiliyor.
Her iki sistemde de bir dış üniteye birden fazla iç ünitenin bağlanması mümkün. Ancak bu özellik, tek başına bir klima sisteminin VRF olarak nitelendirilmesi için yeterli kabul edilmiyor.
Multi-split sistemlerde temel yapı, bir dış ünite üzerinden birden fazla iç ünitenin çalıştırılmasına dayanıyor.
VRF sistemlerde ise soğutucu akışkan debisinin anlık yüklere göre değişken biçimde kontrol edilmesi, ortak ana soğutucu akışkan hatları ve branşmanlar üzerinden iç ünitelere dağıtılması, iç ünitelerin ihtiyaçlarına göre akışkan miktarının bağımsız olarak düzenlenebilmesi ve gelişmiş adresleme ile merkezi kontrol altyapısı ön plana çıkıyor.
Ayrıca ısı geri kazanımlı VRF sistemlerde, sistemin teknik yapısına bağlı olarak, farklı mahallerde eş zamanlı ısıtma ve soğutma yapılabilmesi de mümkün olabiliyor.
Önemli: Bir klima sisteminin ticari belgelerde "multi-split", "VRF" veya benzeri bir adla tanımlanması, sistemin tarife sınıflandırmasını tek başına belirlemiyor.
Değerlendirmede esas alınması gereken husus, eşyanın fiili teknik özellikleri ve çalışma prensibi.
3. VRF Sistemlerin Ayrımında Dört Teknik Kriter
Gümrükler Genel Müdürlüğü yazısında, bir klima sisteminin VRF kapsamında değerlendirilmesinde dikkate alınacak dört teknik özellik belirtiliyor.
Elektronik Genleşme Vanası
Her iç ünite veya bölge için ayrı soğutucu akışkan ölçme ya da kısma elemanının, diğer ifadeyle Elektronik Genleşme Vanasının (EEV) bulunup bulunmadığı değerlendirilecek.
Ortak Soğutucu Akışkan Hattı
Bir dış ünitenin veya dış ünite grubunun, aynı ana soğutucu akışkan hattı üzerinden birden fazla iç üniteyi veya bölgeyi besleyebilmesine imkân veren ortak borulama ağının bulunup bulunmadığı incelenecek.
Değişken Kapasite Kontrolü
Kompresörün yalnızca açma-kapama mantığıyla çalışmayıp, inverter kompresör veya en az üç kademeli kapasite kontrolü gibi yöntemlerle kapasitesinin ihtiyaca göre artırılıp azaltılabilmesi değerlendirilecek.
Haberleşme ve Adresleme Yapısı
Dış ünite, iç üniteler ve varsa dağıtım ya da mod seçim kutuları arasında veri iletişiminin bulunması ve iç ünitelerin sistem tarafından ayrı ayrı tanınabilmesi değerlendirilecek.
Belirtilen özelliklerin, klima sisteminin bütüncül teknik yapısı içerisinde incelenmesi gerekiyor. Özellikle inverter kompresör kullanılması veya birden fazla iç ünitenin bağlanabilmesi gibi özelliklerin farklı klima türlerinde de bulunabilmesi nedeniyle, tek bir özelliğe dayanılarak sonuca ulaşılması doğru olmayacaktır.
4. Mevcut Bağlayıcı Tarife Bilgileri Yeniden Değerlendirilecek
Yazının tarife uygulamaları bakımından en önemli sonuçlarından biri, geçmiş yıllarda düzenlenmiş Bağlayıcı Tarife Bilgilerine (BTB) ilişkin değerlendirme yapılmasının istenmesi.
Gümrükler Genel Müdürlüğü, söz konusu BTB'lerin belirlenen teknik kriterler çerçevesinde yeniden değerlendirilmesini ve gerekli şartları taşımadığı tespit edilenlerin mevzuat hükümleri çerçevesinde iptal edilmesini istedi.
Geçmiş yıllarda düzenlenen BTB'ler, VRF sistemler için ortaya konulan teknik kriterler kapsamında yeniden incelenecek.
Yeniden değerlendirme sonucunda gerekli teknik şartları taşımadığı tespit edilen BTB'ler bakımından, ilgili mevzuat hükümlerine göre iptal işlemi yapılması gündeme gelecek.
Bununla birlikte yazı, geçmişte VRF sistemleri için düzenlenmiş bütün BTB'lerin kendiliğinden iptal edildiği anlamına gelmiyor.
İptal değerlendirmesinin, ilgili BTB'ye konu eşyanın teknik özellikleri ve mevzuatta öngörülen usuller dikkate alınarak yapılması gerekiyor.
5. Tarife Sınıflandırması Bakımından Değerlendirme
Gümrükler Genel Müdürlüğünün yazısı, VRF ile diğer klima sistemlerinin teknik olarak birbirinden ayrılmasına yönelik önemli bir değerlendirme çerçevesi ortaya koyuyor.
Ancak yazıda belirli bir GTİP gösterilmiyor. Dolayısıyla teknik kriterlerin karşılanıp karşılanmadığının belirlenmesi, tek başına eşyanın tarife sınıflandırmasının tamamlandığı anlamına gelmiyor.
Eşyanın sınıflandırılmasında Türk Gümrük Tarife Cetvelinin ilgili pozisyon ve alt pozisyon metinleri, yasal notlar ve Genel Yorum Kuralları çerçevesinde ayrıca değerlendirme yapılması gerekiyor.
Değerlendirilmesi gereken bir diğer husus: Yazıda dört teknik özelliğin dikkate alınması gerektiği belirtilmekle birlikte, bunların tamamının birlikte bulunmasının VRF kabulü için zorunlu bir şart olup olmadığı açıkça ifade edilmiyor.
Bu nedenle teknik raporlarda yalnızca özelliklerin varlığı değil, sistemin soğutucu akışkan debisini nasıl kontrol ettiği ve iç üniteler arasındaki dağıtımı nasıl gerçekleştirdiği de ortaya konulmalıdır.
6. Uygulamada Nelere Dikkat Edilmeli?
VRF ve multi-split sistemlerine ilişkin sınıflandırma incelemelerinde, teknik değerlendirmelerin somut ve doğrulanabilir bilgiler üzerinden yürütülmesi önem taşıyor.
İthalatçılar ve Gümrük Müşavirleri İçin
Bakanlık yazısında belirtilen kriterlerin tespitini kolaylaştırmak amacıyla, eşyanın teknik dosyasında aşağıdaki bilgi ve belgelerin bulunması yararlı olacaktır:
- İç ve dış ünitelerin teknik katalogları ve üretici tarafından hazırlanan çalışma prensibi açıklamaları.
- Soğutucu akışkanın dağıtımını gösteren borulama ve bağlantı şemaları.
- Elektronik genleşme vanalarının konumlarını ve kontrol yöntemlerini gösteren teknik bilgiler.
- Kompresörün inverter veya kademeli kapasite kontrol özelliklerini ortaya koyan teknik belgeler.
- İç ünitelerin bağımsız adreslenmesi, haberleşmesi ve merkezi kontrol özelliklerini gösteren dokümanlar.
- Mevcut BTB bulunması durumunda, BTB'de tanımlanan eşya ile fiilen ithal edilen eşyanın teknik özelliklerinin karşılaştırılması.
Özellikle mevcut BTB'lere dayanılarak gerçekleştirilen ithalat işlemlerinde, ilgili kararın dayandığı teknik bilgilerin yeni değerlendirme kriterleri bakımından gözden geçirilmesi önem taşıyor.
Sonuç
Gümrükler Genel Müdürlüğünün 1 Ekim 2026 tarihli yazısı, VRF ve multi-split klima sistemlerinin ayrımında uygulama birliğinin sağlanmasını amaçlıyor.
Yazıyla birlikte, ticari ürün adlandırmasından ziyade eşyanın soğutucu akışkan kontrolü, ortak borulama yapısı, kapasite kontrol sistemi ve haberleşme altyapısının dikkate alınması gerektiği ortaya konuluyor.
Düzenlemenin en önemli uygulama sonucu ise geçmiş yıllarda düzenlenen BTB'lerin yeniden değerlendirilmesi ve gerekli şartları taşımayanların mevzuat çerçevesinde iptal edilebilecek olması.
Bu yönüyle yazı, yalnızca yeni sınıflandırma değerlendirmelerini değil, mevcut BTB'lere dayalı ithalat uygulamalarını da ilgilendiriyor.
T.C. Ticaret Bakanlığı
Gümrükler Genel Müdürlüğü
01.10.2026 tarihli ve E-17474625-162.01-00126963399 sayılı "VRF Klimalar" konulu yazı.
