Dünya Gümrük Örgütü Harmonize Sistem Komitesi'nin 77. Oturumunda kabul edilen 2103.10/1 sayılı Sınıflandırma Görüşünün teknik ve uygulamaya yönelik değerlendirmesi
1. Karara Konu Eşya
Sınıflandırma Görüşüne konu eşya, mantar aromalı ve sıvı formda bir soya sosudur. Ürün ağırlık itibarıyla aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır:
| Bileşen | Ağırlık oranı |
|---|---|
| Su | %53,08 |
| Tuz | %18,50 |
| Karamel renklendirici (E150a) | %11,10 |
| Soya | %8,70 |
| Diğer katkı maddeleri | %5,61 |
| Buğday | %3,00 |
| Mantar ekstraktı | %0,01 |
Ürün, Genel Yorum Kuralları 1 ve 6 uygulanarak 2103.10 alt pozisyonunda sınıflandırılmıştır.
2. İlgili Tarife Pozisyonunun Kapsamı
Harmonize Sistem'in 21.03 pozisyonu genel olarak sosları, sos müstahzarlarını, karışık çeşnileri, karışık lezzet vericileri, hardal ununu ve hazırlanmış hardalı kapsar.
Bu pozisyon altında yer alan 2103.10 alt pozisyonu ise doğrudan soya sosuna ayrılmıştır. Dolayısıyla bir ürünün objektif özellikleri ve ticari niteliği itibarıyla soya sosu olarak değerlendirilmesi halinde sınıflandırmanın öncelikle bu özel alt pozisyon kapsamında ele alınması gerekir.
3. Mantar Aroması Sınıflandırmayı Neden Değiştirmedi?
Karara konu ürün, yalnızca klasik bir soya sosundan oluşmamakta; karamel renklendirici, katkı maddeleri ve mantar ekstraktı da içermektedir. Bununla birlikte bu bileşenler, ürünün soya sosu olarak tanımlanan temel ticari niteliğini ortadan kaldırmamaktadır.
Mantar ekstraktının ürün içindeki oranı yalnızca %0,01'dir. Bu bileşen ürüne belirli bir aroma kazandırmakla birlikte ürünü soya sosundan farklı, bağımsız bir sos veya başka bir gıda müstahzarı haline getirmemektedir.
Burada sınıflandırma sonucu yalnızca mantar ekstraktının düşük oranına bağlanmamalıdır. Asıl önemli husus, eşyanın sunum şekli, bileşimi ve kullanım amacı itibarıyla tüketiciye hâlen mantar aromalı soya sosu olarak sunulmasıdır.
4. Uygulanan Genel Yorum Kuralları
Pozisyon metnine göre sınıflandırma
Eşyanın sınıflandırılması öncelikle pozisyon metinleri ile ilgili Bölüm ve Fasıl Notlarına göre yapılır. Ürün, objektif özellikleri itibarıyla 21.03 pozisyonunda yer alan bir sos niteliğindedir.
Alt pozisyon seviyesinde sınıflandırma
Aynı pozisyon altında yer alan alt pozisyonlar karşılaştırılarak ürünün doğrudan soya sosuna ayrılan 2103.10 alt pozisyonunda sınıflandırılması sağlanmıştır.
Kararda GYK 2 veya GYK 3 gibi ek yorum kurallarına başvurulmaması, ürünün pozisyon ve alt pozisyon metinleri esas alınarak doğrudan sınıflandırılabildiğini göstermektedir.
5. Kararın Ortaya Koyduğu Sınıflandırma Yaklaşımı
Sınıflandırma Görüşü, aromalandırılmış soya sosları bakımından önemli bir uygulama ölçütü oluşturmaktadır. Buna göre bir ürünün içerdiği aroma veya çeşni verici bileşenler, ürünün soya sosu niteliğini değiştirmediği sürece 2103.10 alt pozisyonunda sınıflandırılmasına engel değildir.
Bu yaklaşım özellikle aşağıdaki ürünler bakımından dikkate alınabilir:
- Mantar aromalı soya sosları,
- Sarımsak aromalı soya sosları,
- Acı biberle çeşnilendirilmiş soya sosları,
- Trüf aromalı soya sosları,
- Susam veya baharat içeren soya sosları,
- Farklı aroma vericilerle zenginleştirilmiş soya sosları.
Bununla birlikte bu Sınıflandırma Görüşünden hareketle bütün aromalı veya çok bileşenli sosların otomatik olarak 2103.10 altında sınıflandırılabileceği sonucuna varılmamalıdır. Her ürünün kendi objektif özellikleri ve bileşimi esas alınmalıdır.
6. Hangi Durumlarda Farklı Bir Değerlendirme Gerekebilir?
İlave edilen bileşenlerin ürünün yapısını, kullanım amacını veya ticari kimliğini önemli ölçüde değiştirmesi halinde 2103.10 alt pozisyonunun uygulanabilirliği yeniden değerlendirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki durumlar ayrıca incelenmelidir:
- Soya sosunun ürünün yalnızca düşük oranlı bileşenlerinden biri olması,
- Ürünün başka bir sos türünün özelliklerini ve kullanım amacını taşıması,
- İlave bileşenlerin ürünün tadı, kıvamı veya kullanım şeklinde belirleyici hale gelmesi,
- Ürünün marine sosu, hazır yemek bileşeni veya çok amaçlı çeşni olarak sunulması,
- Ürünün ticari belgelerde yalnızca “soya sosu” olarak tanımlanmasının teknik bileşimle uyumlu olmaması.
Bu tür ürünlerde yalnızca ticari isim yeterli değildir. Formülasyon, üretim yöntemi, ürün etiketi, kullanım talimatı, kıvam, ambalaj ve piyasaya sunuluş şekli birlikte incelenmelidir.
7. İthalatçılar ve Uygulayıcılar İçin Pratik Değerlendirme
Mantar aromalı veya başka şekilde çeşnilendirilmiş soya soslarının sınıflandırılması sırasında aşağıdaki belgelerin temin edilmesi faydalı olacaktır:
- Ürünün ayrıntılı bileşen listesi ve ağırlık oranları,
- Üretim prosesi ve teknik ürün açıklaması,
- Ürün etiketi ve ambalaj görselleri,
- Ticari katalog veya teknik föy,
- Kullanım amacı ve tüketim şekline ilişkin açıklamalar,
- Gerekli görülmesi halinde laboratuvar analiz raporu.
Belgelerde ürünün yalnızca “mantar sosu”, “çeşni sosu” veya benzeri genel ifadelerle tanımlanması yerine, gerçek bileşimine uygun açık ve tutarlı bir tanım kullanılması önem taşımaktadır.
8. Sonuç
Dünya Gümrük Örgütü Harmonize Sistem Komitesi'nin 2103.10/1 sayılı Sınıflandırma Görüşü, mantar aromalı sıvı soya sosunun 2103.10 alt pozisyonunda sınıflandırılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Kararın temelinde ürünün içerdiği her bir bileşenin ayrı ayrı değerlendirilmesinden ziyade, eşyanın bütün olarak sahip olduğu objektif özellikler ve ticari kimlik bulunmaktadır. Mantar ekstraktı ve diğer katkılar, incelenen ürünün soya sosu niteliğini değiştirmediğinden sınıflandırma sonucu da değişmemiştir.
Görüş, aromalandırılmış soya sosları için güçlü bir uygulama referansı oluşturmakla birlikte, farklı formülasyona sahip ürünlerin her somut olay özelinde teknik özellikleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Teknik Bilgi Özeti
| Teknik inceleme numarası | TM-Tİ-2026-002 |
| İncelenen eşya | Mantar aromalı sıvı soya sosu |
| HS Sınıflandırma Görüşü | 2103.10/1 |
| Sınıflandırıldığı alt pozisyon | 2103.10 – Soya sosu |
| Uygulanan kurallar | Genel Yorum Kuralları 1 ve 6 |
| Kararı kabul eden organ | DGÖ Harmonize Sistem Komitesi – 77. Oturum |
| Oturum tarihi | Mart 2026 |
| Uygulanma tarihi | 1 Haziran 2026 |
Bu çalışma genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tarife sınıflandırması, eşyanın ithalat anındaki objektif özellikleri, teknik belgeleri, bileşimi ve yürürlükteki ulusal tarife düzenlemeleri dikkate alınarak her ürün özelinde değerlendirilmelidir.
