Futbol topları, gümrük tarifesi bakımından ilk bakışta sınıflandırılması kolay eşyalar arasında görülür. Ancak sensör ve kablosuz veri aktarım teknolojileriyle donatılan yeni nesil maç topları, spor malzemeleri ile elektronik cihazlar arasındaki sınırı yeniden tartışmaya açmaktadır.

FIFA Dünya Kupası 2026’nın resmî maç topu olarak geliştirilen adidas TRIONDA, futbol oynamaya yönelik fiziksel özelliklerinin yanı sıra hareket verilerini gerçek zamanlı olarak video yardımcı hakem sistemine ileten bütünleşik bir sensör sistemi içermektedir.

Bu çalışmada TRIONDA’nın doğrulanabilen teknik özellikleri incelenmekte; ardından eşyanın sınıflandırılması Harmonize Sistemin Genel Yorum Kuralları, Bölüm ve Fasıl Notları, pozisyon metinleri ve HS Açıklama Notları çerçevesinde değerlendirilmektedir.

1. TRIONDA Nedir?

TRIONDA, adidas tarafından FIFA Dünya Kupası 2026 için geliştirilen resmî maç topudur. Ürünün adı, turnuvaya ev sahipliği yapan üç ülkeye ve futbol tribünlerinde görülen “la ola” dalgasına gönderme yapmaktadır.

Topun tasarımında Kanada, Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri’ni temsil eden renkler ve semboller kullanılmıştır. Kanada akçaağaç yaprağı, Meksika kartalı ve Amerika Birleşik Devletleri yıldızı, yüzeydeki grafik unsurlar arasında yer almaktadır.

TRIONDA’yı gümrük tarifesi bakımından önemli hâle getiren unsur ise görsel tasarımı değil, içine yerleştirilen Connected Ball Technology – Bağlantılı Top Teknolojisi sistemidir.

FIFA’nın açıklamasına göre top, hareketini saniyede 500 defa ölçen bir hareket sensörü içermekte ve elde edilen verileri gerçek zamanlı olarak video yardımcı hakem sistemine göndermektedir. Sistem özellikle topa temas anının belirlenmesi, ofsayt pozisyonlarının değerlendirilmesi ve bazı elle oynama kararlarının desteklenmesi amacıyla kullanılmaktadır.

2. TRIONDA’nın Fiziksel Yapısı

TRIONDA, futbol topu teknolojisinde panel sayısının azaltıldığı yeni bir yapıya sahiptir. Topun dış yüzeyi, birbiriyle bağlantılı dört panelden meydana gelmektedir.

Bu dört panelli yapı, bir yandan turnuvaya ev sahipliği yapan üç ülkeyi ve onları bir araya getiren futbol kültürünü temsil ederken diğer yandan topun aerodinamik performansına katkı sağlamaktadır.

adidas, topun dokulu yüzeyinin daha öngörülebilir bir uçuş, daha kontrollü temas ve daha düşük su emilimi sağladığını; termal olarak birleştirilmiş dikişsiz yapının ise performans sürekliliğine katkıda bulunduğunu belirtmektedir.

3. Connected Ball Technology

3.1. Hareket sensörü

TRIONDA’nın içinde 500 Hz frekansında çalışan bir atalet ölçüm sensörü bulunmaktadır.

500 Hz değeri, sensörün topun hareket durumunu saniyede 500 defa ölçmesi anlamına gelir. Bu ölçümler sayesinde topun:

• hareket etmeye başladığı an,
• bir oyuncu tarafından tekmelendiği an,
• yön değiştirdiği an,
• başka bir oyuncuya veya nesneye temas ettiği an,
• dönüşü ve hareket doğrultusu

çok kısa zaman aralıklarıyla tespit edilebilmektedir.

FIFA, sensörü “500 Hz motion sensor chip” olarak; adidas ise daha teknik bir ifadeyle “500 Hz inertial measurement unit – IMU” olarak tanımlamaktadır.

3.2. Sensörün topa yerleştirilmesi

2022 FIFA Dünya Kupası’nda kullanılan Al Rihla topunda sensör, topun merkezinde bir süspansiyon sistemiyle konumlandırılmıştı. TRIONDA’da ise sensör mimarisi değiştirilmiştir.

adidas’ın açıklamasına göre 500 Hz IMU sensörü, topun merkezindeki askılı yapı yerine dört panelden birinin içinde özel olarak oluşturulan bir katmana yerleştirilmiştir. Diğer panellerde kullanılan karşı dengeleme unsurları sayesinde topun uçuş dengesi ve ağırlık dağılımı korunmaktadır.

Sensör, topa sonradan takılan haricî bir aksesuar değil; topun üretimi sırasında gövdesine kalıcı biçimde yerleştirilmiş bütünleşik bir unsurdur.

3.3. Veri aktarımı

Sensör tarafından üretilen hareket verileri gerçek zamanlı olarak VAR sistemine gönderilmektedir. adidas, sistemin topa yönelik temasları yaklaşık iki milisaniye içinde raporlayabildiğini belirtmektedir.

Kamuya açık resmî tanıtım belgelerinde verinin hangi radyo protokolü veya frekans bandı üzerinden aktarıldığı ayrıntılı biçimde açıklanmamıştır. Bu nedenle veri aktarımının mutlaka UWB veya Bluetooth üzerinden gerçekleştiği yönünde kesin bir değerlendirme yapılması uygun değildir.

4. Sistem Nasıl Çalışır?

Connected Ball Technology, tek başına topun içindeki sensörden ibaret değildir. Sistem genel olarak topun içindeki hareket sensörü, stadyumdaki optik oyuncu takip sistemi ve verileri birleştiren yazılım ile bilgi işlem altyapısının birlikte çalışmasıyla işlev görür.

Topun içindeki sensör, topa temas anını ve hareketleri yüksek zaman hassasiyetiyle tespit eder. Stadyumdaki optik kameralar oyuncuların ve topun saha üzerindeki konumlarını takip eder. Kamera görüntüleri ile sensör verileri merkezî bilgi işlem sisteminde birleştirilir.

Sistem, hakem kararının yerini alan bağımsız ve otomatik bir hüküm mekanizması değildir. Video yardımcı hakem ekibine teknik veri sağlayan bir karar destek altyapısıdır.

5. Tarife Sınıflandırmasında Eşyanın Objektif Özellikleri

Tarife sınıflandırması, eşyanın ticari isimlendirmesine veya teknolojik açıdan dikkat çekici özelliğine göre değil, ithalat anındaki objektif nitelik ve özelliklerine göre yapılmalıdır.

Bu özellikler birlikte değerlendirildiğinde eşyanın ticari ve fonksiyonel kimliği “elektronik ölçüm cihazı” değil, sensörle donatılmış futbol topu olarak ortaya çıkmaktadır.

6. Genel Yorum Kuralı 1 Yönünden Değerlendirme

Harmonize Sistemin Genel Yorum Kuralı 1’e göre sınıflandırma öncelikle pozisyon metinlerine, Bölüm Notlarına ve Fasıl Notlarına göre yapılır.

Buna göre ilk aşamada eşyanın doğrudan bir pozisyon metni kapsamında tanımlanıp tanımlanmadığının belirlenmesi gerekir.

6.1. 95.06 pozisyonu

95.06 pozisyonu genel olarak genel fiziksel egzersiz, jimnastik, atletizm, diğer sporlar veya açık hava oyunlarına mahsus eşya ve ekipmanı kapsamaktadır.

Şişirilebilir diğer spor topları, 9506.62 alt pozisyonunda yer almaktadır. Futbol topları da bu alt pozisyonun kapsamındadır.

Bu noktada sınıflandırmanın esas olarak GYK 1’e dayanması gerekir. Elektronik unsurların bulunması nedeniyle doğrudan GYK 3(b)’ye geçilmesi zorunlu değildir.

7. HS Açıklama Notları Yönünden Değerlendirme

HS Açıklama Notları, pozisyon metinleri ile Bölüm ve Fasıl Notlarının yerine geçmemekle birlikte Harmonize Sistemin uluslararası düzeyde yorumlanmasında temel başvuru kaynaklarından biridir.

95.06 pozisyonuna ilişkin Açıklama Notlarında futbol, ragbi, tenis, kriket ve benzeri spor topları pozisyon kapsamındaki eşyalar arasında gösterilmektedir.

TRIONDA’nın sensör içermesi, eşyanın fiziksel yapısını, spor alanındaki kullanımını, futbol topu olarak tanınmasını veya sportif performans kriterlerini değiştirmemektedir.

8. Fasıl 95 Not 3’ün Uygulanması

Fasıl 95’in 3 numaralı Notuna göre, Not 1 hükümleri saklı kalmak üzere, bu fasıldaki eşyayla yalnızca veya esas itibarıyla kullanılmaya elverişli aksam ve parçalar ilgili eşya ile birlikte sınıflandırılır.

Ancak TRIONDA tamamlanmış hâlde ithal edildiğinde içindeki sensörü bağımsız olarak sınıflandırmaya gerek bulunmamaktadır. İthal edilen eşya tamamlanmış bir futbol topudur.

Bu nedenle Not 3, tamamlanmış topun 9506.62’de sınıflandırılmasının temel hukuki dayanağı değildir. Asıl dayanak GYK 1, 95.06 pozisyon metni ve 9506.62 alt pozisyon metnidir.

Not 3 özellikle TRIONDA için özel olarak üretilmiş ve yalnızca bu topun içinde kullanılmaya elverişli bir sensör veya montaj parçasının ayrı ithal edilmesi hâlinde önem kazanabilir.

9. Fasıl 90 Not 1(k) ve 90.31 Pozisyonu

TRIONDA’nın içinde hareket ölçümü yapan bir sensör bulunması nedeniyle 90.31 pozisyonu gündeme gelebilir.

90.31 pozisyonu, 90. Fasılın başka pozisyonlarında belirtilmeyen veya yer almayan ölçme ve kontrol alet, cihaz ve makinelerini kapsar.

Bununla birlikte Fasıl 90’ın 1(k) Notu, Fasıl 95 kapsamındaki eşyayı Fasıl 90’ın dışında bırakmaktadır.

Dolayısıyla tamamlanmış topun 90.31 pozisyonunda sınıflandırılması uygun değildir. Genel kullanıma elverişli bir IMU sensörünün ayrı ithal edilmesi hâlinde ise ürünün yarı iletken yapısı ve bağımsız fonksiyonları ayrıca incelenmelidir.

10. 85.17 Pozisyonu Yönünden Değerlendirme

85.17 pozisyonu, ses, görüntü veya diğer verilerin kablolu ya da kablosuz ağ üzerinden iletilmesine veya alınmasına mahsus cihazları kapsar.

TRIONDA’nın hareket verilerini kablosuz olarak göndermesi, eşyanın 85.17 pozisyonunda değerlendirilmesini gündeme getirebilir.

Ancak topun haberleşme fonksiyonu bağımsız bir kullanıcı haberleşme işlevi değildir. İnsanlar arasında iletişim kurmak için kullanılmamakta, futbol topunun hareketlerini hakemlik sistemine aktarmaktadır.

Bu nedenle tamamlanmış TRIONDA’nın 85.17 pozisyonunda sınıflandırılması uygun değildir.

11. 85.26 Pozisyonu Yönünden Değerlendirme

85.26 pozisyonu radar cihazlarını, telsiz seyrüsefer yardımcı cihazlarını ve telsiz uzaktan kumanda cihazlarını kapsar.

TRIONDA’nın saha üzerindeki hareketinin izlenmesi, eşyanın doğrudan bir radionavigasyon cihazı olduğu anlamına gelmez.

Üretici ve FIFA tarafından yayımlanan bilgilerde topun bağımsız bir radar veya radionavigasyon cihazı olduğu belirtilmemektedir. Eşyanın nihai kullanım amacı yön bulmak veya başka bir cihazı uzaktan kontrol etmek değildir.

Bu nedenle tamamlanmış topun 85.26 pozisyonunda sınıflandırılması için yeterli dayanak bulunmamaktadır.

12. GYK 3(b) ve Esas Karakter Meselesi

TRIONDA için yapılan değerlendirmelerde sıklıkla GYK 3(b)’deki “esas karakter” ölçütüne başvurulmaktadır.

Bununla birlikte GYK 3’e ancak eşyanın GYK 1 ve gerekiyorsa GYK 2 uygulanarak sınıflandırılamaması hâlinde geçilir.

TRIONDA, 95.06 pozisyonunda yer alan futbol topu tanımını doğrudan karşıladığından sınıflandırmanın öncelikle GYK 1 kapsamında yapılması daha doğru bir yaklaşımdır.

Alternatif olarak eşyanın bileşik eşya olduğu kabul edilirse, aşağıdaki unsurlar futbol topunun esas karakteri verdiğini göstermektedir:

• Eşyanın hacmi ve dış görünüşü bütünüyle futbol topuna aittir.
• Futbol karşılaşmasında top olarak kullanılmaktadır.
• Spor malzemesi olarak sunulmaktadır.
• Sensör yalnızca top hareketlerine ilişkin yardımcı veri üretmektedir.
• Elektronik sistem, sportif kullanım amacını değiştirmemektedir.

Dolayısıyla GYK 3(b) alternatif olarak uygulansa dahi sınıflandırma sonucu değişmeyecek ve 95.06 pozisyonuna ulaşılacaktır.

13. Sensörün Bulunmadığı Ticari TRIONDA Modelleri

TRIONDA adı yalnızca turnuvada kullanılan sensörlü resmî maç topunu değil, aynı tasarım dilini taşıyan farklı ticari modelleri de kapsamaktadır.

Piyasada Pro, Competition, League, Club, Training, Mini, Sala ve Beach gibi farklı versiyonlar bulunabilir. Bu modellerin tamamında Connected Ball Technology bulunması zorunlu değildir.

Tüketicilere satılan replika toplarla turnuvada kullanılan sensörlü resmî maç topu birbirine karıştırılmamalıdır.

Sensör içermeyen ve futbol oynamaya mahsus şişirilebilir modeller de kural olarak 9506.62 kapsamında sınıflandırılır.

14. Topla Birlikte Sunulan Şarj Cihazı

Connected Ball Technology içeren profesyonel topun çalışması için bir enerji kaynağı ve şarj sistemi gerekebilir. Ancak kamuya açıklanan TRIONDA tanıtım bilgilerinde bataryanın kapasitesi, çalışma süresi ve şarj cihazının teknik yapısı ayrıntılı biçimde yayımlanmamıştır.

Ayrı olarak sunulan bir şarj cihazı, çoğu durumda kendi objektif niteliğine göre, örneğin 85.04 pozisyonunda statik konvertör veya batarya şarj cihazı olarak ayrıca sınıflandırılabilir.

Topla birlikte aynı ambalajda sunulması, her durumda iki eşyanın tek GTİP altında sınıflandırılacağı anlamına gelmez.

15. Top ve Stadyum Takip Sisteminin Birlikte İthal Edilmesi

TRIONDA’nın tam kapasiteyle kullanılması için topun yanı sıra optik takip kameraları, veri alıcıları, ağ donanımları, sunucular, VAR monitörleri, yazılım ve bağlantı bileşenleri gerekebilir.

Ancak bu altyapının tamamı tarife açısından futbol topunun parçası sayılmaz. Her bir bileşen kendi objektif niteliğine göre değerlendirilmelidir.

Sistemin tüm unsurlarının aynı sipariş, sözleşme veya sevkiyat kapsamında gelmesi, bunların kendiliğinden tek bir eşya olarak sınıflandırılması sonucunu doğurmaz.

16. Önerilen Tarife Sınıflandırması

TRIONDA’nın sensör içeren, profesyonel futbol müsabakalarında kullanılmak üzere üretilmiş, şişirilebilir ve tamamlanmış futbol topu olarak ithal edildiği varsayımında önerilen HS sınıflandırması:

Türk Gümrük Tarife Cetvelindeki daha ileri alt açılımın, ithalat tarihinde yürürlükte bulunan tarife cetveli üzerinden ayrıca kontrol edilmesi gerekir.

17. Sınıflandırma Gerekçesinin Özeti

1. GYK 1 Eşyanın objektif nitelikleri futbol topuna aittir. 95.06 pozisyonu spor eşyalarını ve spor toplarını kapsamaktadır.
2. Alt pozisyon metni TRIONDA şişirilebilir bir futbol topudur ve 9506.62 alt pozisyonundaki eşya grubuna uymaktadır.
3. HS Açıklama Notları 95.06 pozisyonuna ilişkin Açıklama Notları futbol ve benzeri spor toplarını pozisyon kapsamında kabul etmektedir.
4. Fasıl 90 Not 1(k) Eşya Fasıl 95 kapsamında spor eşyası olarak tanımlandığından, sensör içermesi tek başına 90. Fasılda sınıflandırılmasını gerektirmez.
5. Elektronik fonksiyonların yardımcı niteliği Hareket ölçümü ve veri iletimi, eşyanın futbol topu olarak asli kullanım amacını değiştirmemektedir.
6. GYK 3(b)’nin alternatif uygulanması Eşya bileşik eşya olarak ele alınsa bile esas karakter futbol topundan kaynaklanmaktadır.

18. Sonuç

Adidas TRIONDA, spor malzemeleri ile elektronik teknolojilerin giderek daha fazla bütünleştiğini gösteren dikkat çekici bir üründür.

Topun içine yerleştirilen 500 Hz IMU hareket sensörü, topun hareketini yüksek hassasiyetle algılamakta, temas anını belirlemekte, verileri gerçek zamanlı olarak VAR sistemine iletmekte ve yarı otomatik ofsayt ile diğer hakemlik değerlendirmelerini desteklemektedir.

Bununla birlikte bu teknolojik özellikler, eşyanın objektif niteliğini ve temel kullanım amacını değiştirmemektedir.

Sensör, haberleşme modülü, batarya, şarj cihazı veya stadyum takip sistemi gibi bileşenlerin ayrı olarak ithal edilmesi hâlinde ise her eşyanın teknik yapısı, bağımsız fonksiyonu, kullanım alanı ve Fasıl 95 Not 3 koşulları ayrıca incelenmelidir.